Manieryzm – prądy, kierunki, filozofia
Manieryzm – prądy, kierunki, filozofia

Manieryzm jest to jeden z nurtów renesansu, który pojawił się w drugiej poł. XVI w. Stał on w opozycji wobec renesansowego klasycyzmu.

Główne założenia manieryzmu to:

  • niezależność wobec autorytetu sztuki klasycznej (antycznej)
  • wyeksponowanie indywidualizmu i subiektywizmu artysty względem dzieła
  • odejście od zasady mimesis – naśladownictwa natury i dzieł wielkich mistrzów antycznych
  • udziwnianie i wysubtelnianie dzieł sztuki
  • odejście od zasady klasycznego umiaru i harmonii – zachwianie proporcji, skomplikowanie obrazu świata

Można powiedzieć, że manieryzm to pierwszy krok w stronę baroku, choć nurty te przez pewien czas współistniały. Manieryzm był buntem przeciwko bezgranicznej wierze renesansu w potęgę człowieka i w harmonię w świecie.

Wojny religijne, kontrreformacja, płonące stosy – to wszystko zdawało się zaprzeczać podstawowym założeniom klasycyzmu i humanizmu. Klęskę obu tych nurtów potwierdziła męczeńska śmierć na stosie Giordana Bruna – wielkiego uczonego, zwolennika teorii Kopernika, walczącego o prawo do prawdy. Tak więc manieryzm wyraża zagubienie człowieka w labiryncie świata i jego bezsilność wobec wszystkich niebezpieczeństw tam czyhających. Nurt ten jest także przejawem poczucia osamotnienia człowieka, opuszczenia przez Boga.

Najwybitniejszym dziełem manieryzmu jest rzeźba Michała Anioła – „Pieta Rondanini” (Pieta – Madonna trzymająca Chrystusa zdjętego z krzyża). Przykładem polskiej literatury manierystycznej są „Treny” J. Kochanowskiego i „Rytmy abo wiersze polskie” M. Sępa-Szarzyńskiego.

Lektura dodatkowa:
– J. Pelc, „Literatura renesansu w Polsce”
– T. Klaniczay, „Renesans, manieryzm, barok”

Materializm dialektyczny - prądy, kierunki, filozofia
Kubizm - prądy, kierunki, filozofia